De Omgevingswijzer is een instrument dat helpt om de impact van een project in een gebied helder in beeld te krijgen. Het geeft niet alleen inzicht in mogelijke effecten (positief, neutraal of negatief), maar laat ook zien welke kansen er ontstaan en hoe die benut kunnen worden bij de realisatie van het project.
In onze aanpak is de Omgevingswijzer onderdeel van stap 1 (initiatieffase). Hier wordt de eerste verkenning gedaan van de invloed van een project op de fysieke, sociale en ecologische omgeving. Daarmee ondersteunt de Omgevingswijzer de discussie over urgentie, prioriteiten en integratiekansen.
Stappenplan Omgevingswijzer-sessie
Voorbereiding
- Bepaal doel en scope van de sessie
- Wat willen we bereiken (impact inzichtelijk maken, kansen identificeren, varianten vergelijken)?
- Voor welk project of programma vullen we de Omgevingswijzer in?
- Stel het sessieteam samen
- Betrek deelnemers uit verschillende disciplines: opdrachtgever, projectleider, ontwerper, omgevingsmanager, duurzaamheidsexpert en beleidsadviseurs, omgeving.
- Zorg voor diversiteit in perspectieven: fysiek, sociaal, ecologisch, economisch.
- Verzamel basisdocumenten
- Generiek Ambitieweb (stap 0) – met de organisatiebrede doelstellingen en ambities.
- Programma van Ambities en Randvoorwaarden voor de Openbare Ruimte – waarin de strategische koers is vertaald naar randvoorwaarden.
- Eventuele aanvullende gebieds- en beleidsinformatie (bijvoorbeeld uit de omgevingsvisie of gebiedsprofielen).
Tijdens de sessie
- Introductie en toelichting
- Leg kort uit wat de Omgevingswijzer is en hoe deze werkt.
- Benadruk dat het gaat om impact én kansen, niet alleen om risico’s.
- Invullen per thema
- Beoordeel samen de effecten van het project op elk thema.
- Gebruik een schaal of score (bijv. positief, neutraal, negatief) met onderbouwing.
- Noteer concrete kansen of aandachtspunten.
- Visualiseren in radar/spinnenweb (www.omgevingswijzer.org)
- Zet de scores per thema in het visuele overzicht.
- Bespreek het totaalbeeld: waar liggen de grootste pluspunten en waar de aandachtspunten?
- Identificeren van koppelkansen
- Bespreek welke kansen slim gekoppeld kunnen worden aan andere projecten of maatschappelijke opgaven.
- Denk aan energie, water, mobiliteit, biodiversiteit, gezondheid.
- Formuleren van eerste prioriteiten
- Breng de belangrijkste thema’s of aandachtspunten terug tot een korte lijst.
- Benoem waar in de volgende fase op moet worden gestuurd.
Afronding en opvolging
- Documenteren van resultaten
- Leg de ingevulde Omgevingswijzer vast (radar, scores, toelichtingen).
- Noteer ook de geïdentificeerde kansen en prioriteiten.
- Koppelen aan vervolgstappen
- Gebruik de uitkomsten als input voor het Operationeel Concept (definitiefase).
- Zorg dat kansen en risico’s worden meegenomen in de randvoorwaarden en KPI’s.










