De Makersfabriek bevindt zich op het voormalige Philipsterrein in Zwolle en heeft de ambitie zich te ontwikkelen tot een duurzaam, innovatief en circulair terrein. Het huidige watermanagementsysteem is sterk verouderd en sluit niet meer aan bij de duurzaamheidsdoelstellingen en klimaatuitdagingen in de regio. Zwolle heeft te maken met zowel wateroverlast als periodes van droogte, waardoor de behoefte aan adaptief waterbeheer groeit. Tegelijkertijd biedt het terrein van de Makersfabriek unieke mogelijkheden, zoals de aanwezigheid van leegstaande kelders en het modulaire karakter van het terrein, om innovatieve oplossingen te testen en toe te passen.
Onderzoeksvraag en aanpak
Het onderzoek is uitgevoerd door studenten Civiele Techniek van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen binnen de minor Ruimtemakers. De centrale vraag was hoe de Makersfabriek een waardevolle bijdrage kan leveren aan het oplossen van regionale watermanagementvraagstukken. De aanpak bestond uit literatuuronderzoek, bureauonderzoek, interviews met experts en analyse van best practices. Er werd gericht gekeken naar zowel bestaande als innovatieve oplossingen, inclusief technologieën die nog in ontwikkeling zijn.
Resultaten
De analyse toonde aan dat Zwolle kampt met een toegenomen risico op wateroverlast in verschillende wijken, evenals ernstige droogteproblematiek in droge jaren. De bodemgesteldheid van het terrein is ongunstig door slecht infiltreerbare kleilagen en verontreinigd grondwater, wat gerichte technische en ecologische maatregelen vereist.
Verschillende technologieën zijn in kaart gebracht. Denk aan infiltratiekratten, Rain Shell-systemen en membraan bioreactoren, maar ook duurzame bestratingsmaterialen zoals grasbetonplaten en waterdoorlatende klinkers. Deze systemen zijn beoordeeld op effectiviteit, toepasbaarheid, duurzaamheid en onderhoud.
Daarnaast kwamen enkele veelbelovende maar nog niet volledig marktrijpe innovaties naar voren. Voorbeelden hiervan zijn helofytenfilters voor de natuurlijke zuivering van grondwater en de distributie van opgevangen en gezuiverd regenwater naar omliggende bedrijven en woonwijken. Deze concepten vragen om verdere ontwikkeling en samenwerking met externe partners zoals Vitens en Bioclear.
Pilotprojecten
Twee pilotprojecten zijn ontworpen om de haalbaarheid en impact van geselecteerde oplossingen op kleine schaal te testen. Het eerste pilotproject richt zich op de aanleg van een Rain Shell-systeem onder parkeerplaatsen aan de oostzijde van het terrein. Hiermee wordt regenwater opgevangen, gezuiverd en gebruikt voor toiletspoeling. Het tweede pilotproject bestaat uit de aanleg van infiltratiekratten aan de westzijde, met als doel buffering en hergebruik van regenwater voor groenvoorziening. Beide pilots zijn voorzien van een gefaseerd implementatie- en monitoringsplan.
Discussie
Hoewel het terrein van de Makersfabriek uitdagingen kent op het gebied van bodemgesteldheid en regelgeving binnen waterwingebieden, zijn er aanzienlijke kansen voor innovatieve toepassingen. De aanwezigheid van verouderde infrastructuur, leegstaande hallen en kelders biedt ruimte voor experimenten en pilots. Belangrijk is dat de verschillende stakeholders op en rond het terrein – van gemeente tot ondernemers – betrokken blijven bij de ontwikkeling van een toekomstgericht waterbeheerplan. Regelgeving, met name vanuit de provincie Overijssel, stelt randvoorwaarden waarbinnen gewerkt moet worden.
Aanbevelingen
De uitvoering van de twee voorgestelde pilotprojecten wordt aanbevolen om op korte termijn ervaring op te doen met innovatieve wateroplossingen. Het is verstandig om waar mogelijk gebruik te maken van bestaande structuren zoals de kelderruimtes voor wateropslag. Daarnaast wordt geadviseerd om duurzame verhardingsmaterialen toe te passen bij toekomstige herinrichtingen van het terrein. Structurele samenwerking met partijen als Vitens, Bioclear en de gemeente Zwolle is essentieel om kennis te bundelen en draagvlak te creëren. Tot slot is het belangrijk om ook in te blijven zetten op veelbelovende, innovatieve oplossingen die nu nog in ontwikkelingsfase verkeren.
Onderzoeksrapport
Lees hieronder het volledige onderzoeksrapport.
