De implementatie van een praktisch concept ten behoeve van de circulariteit. Nederlandse gemeenten hebben de ambitie om circulair te werken in de openbare ruimte, maar in de praktijk blijkt dit lastig te realiseren. Circulariteit wordt vaak te laat in projecten meegenomen, verschillend geïnterpreteerd en onvoldoende vertaald naar concrete eisen in ontwerp, aanbesteding en uitvoering. Hierdoor blijft het vaak bij goede intenties en worden kansen gemist.
Dit onderzoeksproject, uitgevoerd binnen het Smart Solutions Semester in opdracht van Hogeschool Saxion en Stichting Pioneering, richt zich op het ontwikkelen van een uniforme en praktische aanpak om circulariteit structureel toe te passen in gemeentelijke projecten. Centraal staat de vraag hoe kennis over circulariteit per rol binnen gemeenten effectief kan worden overgebracht en versterkt met behulp van bestaande tools.
Het onderzoek laat zien dat circulariteit meer is dan recycling. Echte circulariteit draait om het behouden van waarde, hoogwaardig hergebruik en het voorkomen van afval, zoals beschreven in de R-ladder. Veel gemeenten beschikken wel over basiskennis, maar missen vooral inzicht in hoe circulaire ambities organisatorisch en praktisch gerealiseerd kunnen worden.
Door het volledige projectproces te analyseren van strategische beleidsvorming tot en met beheer en oogst wordt duidelijk welke rollen cruciaal zijn voor het succes van circulariteit. Met name projectleiders, ontwerpers, inkoopadviseurs en assetmanagers bepalen of circulaire ambities daadwerkelijk worden waargemaakt. In de praktijk ontbreekt het deze rollen vaak aan concrete handvatten om circulariteit te vertalen naar meetbare eisen, logistiek en contractuele afspraken.
Om deze kloof te overbruggen introduceert dit project de rol van de circulariteitsleider. Deze rol zorgt voor samenhang, begeleidt teams bij het gebruik van instrumenten zoals het Ambitieweb, vertaalt ambities naar concrete project- en aanbestedingscriteria en bewaakt circulariteit gedurende het hele project. Daarmee vormt de circulariteitsleider de schakel tussen beleid en uitvoering.
Daarnaast blijkt dat bestaande tools zoals de Omgevingswijzer en het Ambitieweb effectiever worden wanneer ze structureel, uniform en vroeg in het project worden ingezet. Door het Ambitieweb tastbaar te maken met praktijkgerichte presentaties en herkenbare voorbeelden, wordt circulariteit begrijpelijker en beter toepasbaar voor betrokken medewerkers.
De conclusie is dat circulariteit niet vraagt om meer beleid, maar om duidelijke rollen, praktische ondersteuning en consistente toepassing. Met een uniforme aanpak, een centrale circulariteitsleider en slim gebruik van bestaande tools kunnen gemeenten circulariteit daadwerkelijk verankeren in hun projecten en zo bijdragen aan een duurzame toekomst.
Bekijk het hele onderzoeksrapport
Infra Futurelabs Overijssel
Dit onderzoek is uitgevoerd binnen het Smart Solutions Semester van Hogeschool Saxion in opdracht van Stichting Pioneering. De uitkomsten en inzichten van het onderzoek worden gebruikt binnen het programma Infra Futurelabs Overijssel voor de ontwikkeling van een uniforme aanpak voor de GWW-sector waarbinnen circulariteit geborgd is. Lees meer over Infra Futurelabs Overijssel.
