Samen Sterker Beton: bouwen aan ketensamenwerking

De bouw- en infrasector staat voor de opgave om uiterlijk in 2050 volledig circulair te functioneren. Beton speelt hierin een cruciale rol, omdat het één van de meest gebruikte bouwmaterialen is en tegelijkertijd verantwoordelijk is voor een aanzienlijk deel van de CO₂-uitstoot en materiaalverspilling. In de regio Twente en de Achterhoek werkt Stichting Pioneering samen met gemeenten en ketenpartners aan een regionaal betonconvenant. Dit convenant moet zorgen voor duidelijke afspraken, rolverdeling en gezamenlijke doelstellingen om de betonketen zo hoogwaardig mogelijk te sluiten. 

Binnen het Smart Solutions Semester van Saxion University heeft projectgroep 571 onderzocht: 

1. Hoe een effectieve communicatiecampagne kan worden ontwikkeld om partijen te activeren zich aan te sluiten bij het betonconvenant. 
2. Hoe machinaal hergebruik van betonelementen kan bijdragen aan een schaalbare en haalbare circulaire betonketen. 

Het doel van het project was om zowel strategisch als technisch te onderbouwen hoe Stichting Pioneering commitment kan creëren voor de Betoncoalitie en hoe circulariteit in de praktijk haalbaar kan worden gemaakt. 

Onderzoeksaanpak 

Het project is multidisciplinair uitgevoerd door studenten van Creative Business, Civiele Techniek, Technische Bedrijfskunde en International Business. Er is gebruikgemaakt van: 

• Deskresearch naar circulair bouwen en de betonketen. 
• Stakeholderanalyse en Mendelow’s Power-Interest Matrix. 
• Enquêtes en interviews met gemeenten en bedrijven. 
• Analyse van motivaties, weerstanden en informatiebehoeften. 
• Technisch deskresearch naar machinale verwerking van betonelementen. 

Kernbevindingen 

1. Interesse aanwezig, maar commitment blijft uit 

Er bestaat brede interesse in circulair beton en samenwerking binnen een regionale betoncoalitie. Gemeenten en bedrijven zien kansen in innovatie en duurzaamheid. Tegelijkertijd ervaren zij onzekerheden die deelname in de weg staan. 

Belangrijkste drempels: 

• Onduidelijkheid over wat deelname concreet inhoudt. 
• Gebrek aan inzicht in kosten, baten en tijdsinvestering. 
• Onzekerheid over rolverdeling en verantwoordelijkheden. 

2. Gemeenten zijn de sleutelactor 

Uit de stakeholderanalyse blijkt dat gemeenten zowel een hoog belang als een hoge invloed hebben binnen de betonketen. Via beleid en aanbestedingen bepalen zij in sterke mate of circulair beton wordt toegepast. Daarom zijn gemeenten gekozen als primaire doelgroep van de campagne. Betonverwerkende bedrijven vormen de secundaire doelgroep. 4 

3. Verschillende motivaties per stakeholder 

• Gemeenten: duurzaamheidsdoelen, CO₂-reductie en toekomstbestendigheid. 
• Aannemers: uitvoerbaarheid, risicobeperking en duidelijke kaders. 
• Producenten en recyclingbedrijven: innovatie, schaalvergroting en structurele vraag. 

4. De belangrijkste MarCom-barrière 

De centrale barrière is niet een gebrek aan interesse, maar een gebrek aan duidelijkheid en vertrouwen. Stakeholders willen eerst begrijpen wat het convenant inhoudt, wat er van hen wordt verwacht en wat deelname oplevert. 

5. Technische knelpunten en kansen 

Hergebruik van betonelementen is nu sterk afhankelijk van handmatige arbeid, wat leidt tot hoge kosten en beperkte schaalbaarheid. Belangrijke knelpunten zijn sorteren, reinigen en paletteren. Bestaande technologieën uit andere sectoren zijn technisch toepasbaar om deze stappen te automatiseren. 

Conclusies 

1. Het betonconvenant is noodzakelijk om samenwerking te formaliseren en circulariteit te versnellen. 
2. Heldere en transparante communicatie is de kritische succesfactor voor commitment. 
3. Gemeenten moeten centraal staan in de campagne. 
4. Machinalisering is nodig om hergebruik schaalbaar en economisch haalbaar te maken. 

Advies 

1. Ontwikkel een campagne gericht op duidelijkheid Leg in eenvoudige en concrete taal uit wat het convenant is, wat deelname betekent en wat het oplevert per doelgroep. 
2. Positioneer gemeenten als aanjager Benadruk hun rol in beleid, aanbestedingen en het realiseren van klimaatdoelen. 
3. Adresseer expliciet twijfels Neem zorgen over kosten, tijd en verplichtingen serieus en onderbouw deze met kosten-bateninzichten en voorbeelden. 
4. Gebruik eigen kanalen als basis Zet primair in op website, LinkedIn en nieuwsbrieven van Stichting Pioneering en de Betoncoalitie. 
5. Start een pilot voor machinale verwerking Test een installatie voor sorteren en paletteren van betonelementen om technische haalbaarheid en kosten inzichtelijk te maken. 

De Betoncoalitie in Twente en de Achterhoek heeft alles in zich om uit te groeien tot een regionaal voorbeeld voor circulair bouwen. Door gemeenten centraal te stellen, onzekerheden weg te nemen en machinale innovatie zichtbaar te maken, kan Stichting Pioneering de stap zetten van losse initiatieven naar structurele samenwerking en een toekomstbestendige betonketen. 

Bekijk het hele onderzoeksrapport

Infra Futurelabs Overijssel

Dit onderzoek is uitgevoerd binnen het Smart Solutions Semester van Hogeschool Saxion in opdracht van Stichting Pioneering. De uitkomsten en inzichten van het onderzoek worden gebruikt binnen het programma Infra Futurelabs Overijssel binnen de werkgroep ‘Circulaire Waardeketen van beton’. Lees meer over Infra Futurelabs Overijssel.