Mobiliteit & Infra
Circulariteit

Waardebepaling van wegen in een circulaire economie

In dit rapport wordt beschreven welke waarderingsmethode er geïmplementeerd kan worden voor een circulaire weg.

In dit artikel

In een circulaire economie gebruiken we geen primaire grondstoffen meer. We bouwen dan wegen en richten de openbare ruimte uitsluitend nog in met secundaire en biobased materialen en grondstoffen. In 2050 is het de bedoeling dat we in een volledig circulaire economie leven en in 2030 hebben we al 50% van die doelstelling behaald. 

Infrastructuur en openbare ruimte zijn doorgaans altijd het eigendom van overheden zoals Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten en waterschappen. Als eigenaar kunnen zij en moeten zij een heel belangrijke en sturende rol op zich nemen in de transitie naar een circulair systeem. Daarvoor zijn een aantal randvoorwaarden van belang: 

  1. Eigenaren moeten weten wat er aan materiaal is, waar onze wegen, kunstwerken en openbare ruimte uit zijn opgebouwd. Welke materialen en grondstoffen zijn gebruikt. Dat is er nu niet of is nauwelijks voorhanden. Toekomstige bouwwerken moeten voorzien zijn van een materialenpaspoort, zodat we na het verstrijken van de levensduur weten waaruit de weg, het kunstwerk en de openbare ruimte is opgebouwd. 
  2. We matchen vraag en aanbod van secundaire materialen in een materialenmarktplaats. De asset, materialen en/of grondstoffen gaan over van de ene naar de andere eigenaar of van het ene naar het andere project. 
  3. We ontwerpen en bouwen op basis van de beschikbaarheid van materialen. Hergebruik moet zo hoogwaardig mogelijk plaatsvinden. Gebruik van tools zijn daarvoor van cruciaal belang. De secundaire materialen die vrijkomen uit wegen en weer als nieuwe bouwstof worden toegepast. 

Waardebepaling As A Service 

Door deze principes gaat de afschrijving er anders uitzien. Na het verstrijken van de economische levensduur van een weg hebben de assets, de materialen en de grondstoffen meer waarde, dan ze nu vertegenwoordigen in de lineaire economie, mede veroorzaakt door de vraag die ontstaat naar secundaire bouwstoffen. Maar hoe bepalen we die waarde? Hoe kunnen we lopende de levensduur van een weg de waarde op ieder moment bepalen? Hoe en op welk moment is het tijd om een bestaande asset te ontmantelen en te gebruiken voor een nieuwe functie? Wat zijn criteria die bepalend zijn voor de economische levensduur? Is dat het gebruik van de weg zelf, de functie, de veranderende behoefte? Of zit dat meer in de weg als onderdeel van de infrastructuur (systeemniveau). Met andere woorden andere wegen bepalen ook de waarde van de weg. De economische waarde is een andere dan de waarde van de grondstoffen en materialen bij elkaar opgeteld. Dit vraagstuk onderzoeken we ook met name vanuit het perspectief van De Circulaire Weg (Dura Vermeer) en andere As A Service modellen. 

Om antwoorden te vinden op de vragen hebben studenten van Hogeschool Saxion onderzoek gedaan naar welke waarderingsmethode geïmplementeerd kan worden voor een circulaire weg.

Alternatieve waarderingsmethoden

Er zijn een vijftal alternatieve waarderingsmethodes onderzocht. Dit zijn de hergebruikswaarde, de
vervangingswaarde, de maatschappelijke waarde, de waardering zoals bij tolwegen van toepassing is
en de circulaire waarde.

Hergebruikswaarde: Deze methode berekent de economische waarde van materialen als ze opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld asfalt in wegen. De huidige materiaalwaarde wordt bepaald aan de hand van marktprijzen, maar er worden ook kosten zoals transport en verwerking meegeteld, evenals eventuele gezondheids- en milieueffecten. Hergebruikswaarde sluit beter aan bij internationale financiële standaarden dan de traditionele methoden, waarin vaak ten onrechte een restwaarde van nul wordt aangehouden.

Vervangingswaarde: Dit is het bedrag dat nodig is om een weg in dezelfde staat te vervangen, ook wel de “dagwaarde” genoemd. Deze waarde wordt vaak door verzekeraars gebruikt voor het bepalen van schadevergoedingen en geeft inzicht in de actuele waarde van de weg.

Maatschappelijke waarde: Voor wegen zonder inkomsten (zoals niet-tolwegen) wordt waarde gebaseerd op het nut voor de gemeenschap, soms gemeten via schaduwtol. Schaduwtol werkt op basis van overheidstoeslagen per voertuig, berekend via sensoren in de weg. Deze methode biedt inzicht in het gebruik en de economische waarde van de weg op basis van het aantal gebruikers.

Waardering van tolwegen: Bij tolwegen wordt de waarde bepaald door de verwachte toekomstige inkomsten, verminderd met operationele kosten, verdisconteerd tegen een risico-gecorrigeerd rendement. Factoren zoals de concessieperiode, tariefaanpassingen en verkeersgroei spelen hierbij een rol. Tolwegen hebben vaak lagere levenscycluskosten dan niet-tolwegen door de nadruk op goed onderhoud.

Circulaire waarde: Deze methode meet de circulariteit van een weg met zeven indicatoren, zoals materiaalgebruik, hergebruikmogelijkheden, milieueffecten, en waardebehoud. Circulariteit geeft inzicht in het adaptieve vermogen van de weg voor toekomstige gebruikscycli. Deze aanpak biedt een duurzaamheidskader dat rekening houdt met het behoud van grondstoffen en vermindering van milieu-impact.

Voor- en nadelen

 VoordelenNadelen
HergebruikswaardeBrengt restwaarde specifieker in kaartZorgt voor hogere boekwaarde van de wegDeze waarde kan erg fluctueren per periodeGenereert pas daadwerkelijk waarde bij einde contractperiode
VervangingswaardeIs altijd actueelComplexe berekening voor wegen
Maatschappelijke waardeKan onderhoudscyclus specifieker in kaart brengenVerhoogt de waarde voor de aannemerKijkt verder dan enkel materiële waarde  Lastig waarde per voertuig toe te rekenen
Waardering van tolwegenBrengt direct maatschappelijke waarde in kaartKosten en opbrengsten direct zichtbaar Op korte termijn niet haalbaar vanwege belastingstelselExtra betalen hebben veel gebruikers er niet voor overPrijzen (en daarmee waarde) fluctueren veel
Circulaire waardeBreed toepasbaarIn kaart gebrachte cijfers kunnen ook voor andere doeleinden gebruikt wordenNiet geschikt om afwegingen mee te makenKan soms lastig te meten zijn

Adviesrapport

Meer lezen:

Stappenplan

Stappenplan Operationeel Concept

Civiele techniek
beeld_sanitatie_buitengebied_zonder_tekst

Toekomstbestendige sanitatie in het Twentse buitengebied

Bodem, Waterschaarste & droogte
Onderzoek naar toekomstbestendige sanitatiesystemen voor het Twentse buitengebied....
Block,Paver,On,The,Kerb.,The,Blocks,Are,Put,On

Circulaire waardeketen van beton

Circulariteit, Civiele techniek
Saxion studenten hebben onderzoek gedaan naar de betonwaardeketen in Twente en wat er moet veranderen om deze te transformeren van het huidige lineaire systeem naar...
generator bouwplaats

Besluitvorming over tijdelijke stroomvoorziening in de bouw via energievoorspelling

Digitalisering, Energietransitie
Deze scriptie biedt een praktische aanpak om tijdelijke stroomvoorzieningen op bouwplaatsen te optimaliseren....
Untitled_Artwork

Project Canvas: projectambities en -doelstellingen in één oogopslag 

Civiele techniek, Gebiedsontwikkeling, Woningbouw
Het projectcanvas helpt om de ambities en doelstellingen van een project te visualiseren en om een concreet actieplan te maken....
total cost of ownership

Waardebepaling van wegen in een circulaire economie

Aanbesteden, Duurzame verdienmodellen
Om meer inzicht te verkrijgen in de redenen waarom TCO nog niet veelvuldig gebruikt wordt én hoe barrières kunnen worden weggenomen, hebben studenten van Hogeschool...
Scherm­afbeelding 2025-07-01 om 11.31.48

Circulair werken in de praktijk: een uniforme werkwijze voor gemeenten

Circulariteit, Civiele techniek, Samenwerken
Saxion studenten deden onderzoek naar de implementatie van de uniforme aanpak onder Twentse gemeenten en delen hun advies en aanbevelingen om de uniforme aanpak van...
bouwhub arnhem

Onderzoek: Circulaire Bouwhub Arnhem

Circulariteit, Duurzame verdienmodellen
De gemeente Arnhem heeft de ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn. Een belangrijke stap daarin is de ontwikkeling van een circulaire bouwhub: een...
snelweg

Lessons Learned Materialenexpeditie: Een verzameling van de geleerde lessen bij het opstellen van een materiaalpaspoort voor 14 pilots in de GWW

Circulariteit
De Materialen Expeditie heeft als doel om te experimenteren in de praktijk met het opstellen van materiaalpaspoorten in de GWW, hiervan te leren in de...
road-4821303

Rapportage circulariteit in de infrastructuur en openbare ruimte in West-Overijssel

Circulariteit
In dit rapport staan de resultaten vermeld van het onderzoek naar de mate waarin circulariteit wordt toegepast in de realisatie en het beheer en onderhoud...
Meer kennisartikelen laden...