Het Project- en Programmacanvas is een hulpmiddel om de ambities en doelstellingen van een project of programma te visualiseren en om te zetten in een concreet actieplan. Het proces helpt om samen met betrokkenen de gewenste situatie scherp te krijgen, de huidige uitdagingen te benoemen, de aanwezige middelen optimaal te benutten en duidelijke randvoorwaarden en prioriteiten te stellen.
Het canvas wordt altijd ingevuld in lijn met het Programma van Ambities en Randvoorwaarden voor de Openbare Ruimte. Hierdoor blijft er ruimte voor creatieve inbreng van deelnemers, maar altijd binnen de vastgestelde koers van de organisatie.
Instructie Project- en Programmacanvas
Benodigdheden
- Een groot A0-canvas of een digitale variant
- Markers, post-its en/of digitale tools
Stap 1. Gewenste situatie
- Vraag: Wat willen we bereiken?
- Definieer de gewenste situatie waarin de project- of programma-ambities volledig zijn gerealiseerd.
- Laat deelnemers hun ideeën en ambities verwoorden, binnen de kaders van het Programma van Ambities en Randvoorwaarden.
- Noteer de belangrijkste doelstellingen onder Gewenste situatie en groepeer ze in thema’s zoals duurzaamheid, circulariteit, veiligheid of mobiliteit.
Stap 2. Huidige situatie
- Vraag: Wat gebeurt er als we niets doen en doorgaan zoals nu?
- Bespreek de risico’s en nadelen van de huidige werkwijze.
- Noteer deze onder Huidige situatie.
- Hiermee wordt duidelijk waarom verandering nodig is en wordt urgentie gecreëerd.
Stap 3. Beschikbare middelen
- Vraag: Wat hebben we al in huis?
- Inventariseer welke middelen, kennis, technologie, samenwerkingen of vaardigheden beschikbaar zijn.
- Noteer deze onder Beschikbare middelen.
Stap 4. Belemmeringen
- Vraag: Welke obstakels staan in de weg?
- Breng technische, organisatorische of financiële barrières in beeld.
- Denk aan: beperkte capaciteit, weerstand in de organisatie of beleidsmatige beperkingen.
- Noteer dit onder Belemmeringen.
Stap 5. Randvoorwaarden
- Vraag: Wat hebben we nodig om succesvol te zijn?
- Beschrijf de noodzakelijke randvoorwaarden, zoals budget, tijd, kwaliteitseisen, personeelscapaciteit en bestuurlijke steun.
- Leg deze vast onder Randvoorwaarden.
Stap 6. Prioriteiten
- Vraag: Welke acties en doelen hebben de meeste impact?
- Bepaal de volgorde van acties die het meest bijdragen aan het bereiken van de gewenste situatie.
- Noteer dit onder Prioriteiten. Gebruik visuele hulpmiddelen zoals kleuren of symbolen om de belangrijkste acties te markeren.
Stap 7. Actieplan
- Werk op basis van de inventarisatie uit stappen 1 t/m 6 een concreet actieplan uit.
- Dit actieplan bevat:
- scherp geformuleerde ambities en doelstellingen,
- optimaal gebruik van aanwezige middelen,
- afspraken om belemmeringen weg te nemen,
- helder vastgelegde randvoorwaarden,
- en een goed afgewogen set prioriteiten.
- Bespreek wie verantwoordelijk is voor welke acties en wat de eerstvolgende stappen zijn.
- Het canvas wordt zo een praktisch instrument voor de uitvoering.
Output en vervolg
Het ingevulde Project- en Programmacanvas levert een compleet overzicht op van de vertrekpunten (stap 1 t/m 6) en een helder actieplan (stap 7). Samen met de Omgevingswijzer vormt dit een stevig vertrekpunt voor projecten en programma’s: inhoudelijk goed onderbouwd, breed gedragen en praktisch uitvoerbaar.








