Mobiliteit & Infra
Circulariteit

Programma van eisen

In dit artikel

Het Programma van Eisen (PvE) vertaalt de doelstellingen en ambities die in de eerdere stappen zijn vastgesteld naar concrete, toetsbare eisen voor het project of programma. Het PvE vormt daarmee een belangrijk scharnierpunt: het maakt de sprong van visie en richting naar praktische randvoorwaarden die richting geven aan ontwerp, aanbesteding en uitvoering. 

Aan de eisen kunnen KPI’s (Key Performance Indicators) worden gekoppeld, zodat ambities niet alleen worden vastgelegd, maar ook meetbaar en toetsbaar worden gemaakt. Het PvE is daarmee zowel een inhoudelijk kader voor ontwerp en realisatie, als een instrument voor monitoring en evaluatie in latere fases. 

Stappenplan Programma van Eisen 

1. Herijk de uitgangspunten 

  • Gebruik de resultaten uit het generieke Ambitieweb (stap 0), het projectspecifieke Ambitieweb (stap 2), de Omgevingswijzer en het Operationeel Concept. 
  • Breng in beeld welke ambities en doelstellingen als harde eisen moeten worden doorvertaald. 

2. Inventariseer randvoorwaarden 

  • Noteer alle juridische, technische, organisatorische en beleidsmatige randvoorwaarden. 
  • Gebruik hiervoor ook de resultaten uit het Project-/Programmacanvas en de circulaire ontwerpstrategie (stap A en B). 

3. Formuleer eisen per thema 

  • Vertaal ambities naar SMART eisen (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden). 
  • Werk per thema (bijv. circulariteit, energie, mobiliteit, biodiversiteit, veiligheid) uit wat minimaal vereist is. 

4. Koppel KPI’s aan de eisen 

  • Definieer meetbare indicatoren per eis, bijvoorbeeld: 
  • % hergebruik van vrijkomende materialen 
  • energieprestatie van installaties 
  • aantal m² vergroening of waterberging 
  • COâ‚‚-reductie in de uitvoering 
  • Zorg dat KPI’s aansluiten op de ambities van de organisatie én de scope van het project. 

5. Toets en prioriteer 

  • Bespreek met het projectteam en stakeholders welke eisen realistisch en haalbaar zijn. 
  • Maak onderscheid tussen harde eisen (niet onderhandelbaar) en wenselijke criteria (EMVI, gunningscriteria). 

6. Vaststellen PvE 

  • Leg het Programma van Eisen formeel vast en borg dat het wordt gebruikt in ontwerp, aanbesteding en uitvoering. 
  • Documenteer ook hoe en door wie de KPI’s worden gemonitord. 

Meer lezen:

emissevrije asfaltset

Samenwerken aan een emissievrije asfaltset

Aanbesteden, Energietransitie, Schoon en Emissieloos bouwen
De bouw- en infrasector staat voor een enorme opgave; het voorkomen van uitstoot in de gehele keten als gevolg van de bouwproductie....
Document_

Programma van Ambities en Randvoorwaarden voor de openbare ruimte 

Civiele techniek, Gebiedsontwikkeling
Het Programma van Ambities en Randvoorwaarden helpt gemeenten om hoog-over beleidsstukken – zoals het coalitieakkoord, de omgevingsvisie en de duurzaamheidsagenda – te vertalen naar concrete,...
onderzoek duurzaam gww

Onderzoek Verbeterde Aanpak Duurzaam GWW

Aanbesteden, Circulariteit
Een onderzoeksteam van studenten van HAN University ging op zoek naar antwoorden op de vraag hoe de Aanpak Duurzaam GWW verbeterd en meer concreter kan...
ketenoptimalisatie

Marktonderzoek ketenoptimalisatie: het effect van de uniforme aanpak op de markt

Circulariteit, Civiele techniek, Samenwerken
Saxion studenten hebben onderzocht hoe gemeenten en aannemers effectiever kunnen samenwerken aan circulaire doelstellingen binnen GWW-projecten, met gebruik van de uniforme aanpak die door Stichting...
10a

Waar innovatie tastbaar wordt: Fieldlabs

Fieldlabs, Onderwijsinnovatie, Samenwerken
Fieldlabs spelen in heel Nederland een steeds grotere rol in het ontwikkelen en testen van innovaties voor grote maatschappelijke opgaven. Maar hoe werken fieldlabs precies,...
beeld_circulaire_waardeketen_beton_zonder_tekst

Circulaire Waardeketen Beton

Aanbesteden, Circulariteit
Inzicht in de betonstromen binnen Twente voor een circulaire keten....
Block,Paver,On,The,Kerb.,The,Blocks,Are,Put,On

Circulaire waardeketen van beton

Circulariteit, Civiele techniek
Saxion studenten hebben onderzoek gedaan naar de betonwaardeketen in Twente en wat er moet veranderen om deze te transformeren van het huidige lineaire systeem naar...
Scherm­afbeelding 2025-07-01 om 11.31.48

Circulair werken in de praktijk: een uniforme werkwijze voor gemeenten

Circulariteit, Civiele techniek, Samenwerken
Saxion studenten deden onderzoek naar de implementatie van de uniforme aanpak onder Twentse gemeenten en delen hun advies en aanbevelingen om de uniforme aanpak van...
De leidraad resultaatgericht samenwerken samengevat

De leidraad ‘Resultaatgericht Samenwerken’ samengevat

Samenwerken, Woningbouw, Woningrenovatie en onderhoud
Deze samenvatting van de leidraad is ontworpen om organisaties te begeleiden in het omarmen van een resultaatgerichte werkwijze die zich richt op de prestaties van...
Onderzoek Materialenmarktplaats voor de gww-sector

Materialenmarktplaats voor de GWW-sector

Circulariteit, Civiele techniek
“Wat is er nodig om betrokken partijen binnen Overijssel te laten bewegen naar het gebruik van een materialenmarktplaats om een circulaire economie binnen de infrastructuur...
Meer kennisartikelen laden...