Veel bewoners nemen eenvoudige energiebesparende maatregelen (ramen sluiten, roosters dicht, thermostaat lager) zonder zich bewust te zijn van de risico’s voor het binnenklimaat. Een slecht geventileerde woning leidt al snel tot hoge CO₂-concentraties, vochtproblemen en schimmelvorming. Om bewoners gerichter te kunnen adviseren, ontwikkelden Gemeente Hardenberg, Stichting Pioneering, Startpunt Duurzaam Hardenberg en Hogeschool Saxion hiervoor een aanpak met energiecoaches.
Doel van het project was om energiecoaches in staat te stellen zelfstandig langdurige CO₂-metingen uit te voeren, deze te analyseren met een speciaal ontwikkelde tool en vervolgens op basis van de meetresultaten praktisch en onderbouwd ventilatieadvies te geven.
Pilot in Hardenbergse woningen
Voor de pilot zijn in een aantal Hardenbergse woningen gedurende drie weken metingen uitgevoerd. Met CO₂-/temperatuur-/RV-sensoren en de nieuwe analysetool KlimaCoach, ontwikkeld door het lectoraat Sustainable Building Technology (Saxion), werden de binnenklimaatdata automatisch omgezet in grafieken en standaardrapportages.
Deze rapportages vormden de basis voor het gesprek tussen coach en bewoner. Volgens de inzichten van de pilot (zie onder meer de meetgrafieken op p. 2–3 van het document ‘energiecoaches aan de slag met ventilatiekwaliteit) bleken problemen vaak terug te voeren op:
- Onvoldoende of defecte mechanische ventilatie
- Afgesloten of verkeerd gebruikte ventilatieroosters
- Bouwkundige belemmeringen voor natuurlijke ventilatie
- Bewonersgedrag (zoals deuren gesloten houden of bijverwarmen met fossiele kacheltjes)
Bewonerservaringen, zoals die op p. 3 van het document, laten zien dat inzicht in meetdata leidt tot meer bewustzijn én structureel gezonder ventilatiegedrag.
Belangrijkste bevindingen uit de pilot
1. CO₂ is een duidelijke indicator voor ventilatiekwaliteit
Waardes boven 1.000 ppm wijzen op onvoldoende luchtverversing. In sommige woningen werden pieken van meer dan 4.000 ppm gemeten.
2. Aandacht voor energiebesparing kan leiden tot gezondheidsrisico’s
Veel bewoners waren sterk gericht op energiebesparing en hadden daardoor ventilatievoorzieningen afgesloten. Dit heeft veelal een negatief effect op het binnenklimaat, met vervuilde lucht en kans op schimmelplekken als resultaat.
3. Het gesprek met de bewoner verandert door data
Energiecoaches leerden in een korte training hoe zij CO₂-grafieken kunnen interpreteren. Dit gaf hun een veel sterker instrument om bewoners te overtuigen van noodzakelijke maatregelen en hielp om het belang van ventilatie weer centraal te stellen.
4. Nieuw perspectief voor de rol van energiecoaches
De pilot toont aan dat het advies van de coaches (o.b.v. de harde data), een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan een gezond binnenklimaat: een thema dat direct raakt aan comfort, gezondheid én energieprestaties.
Conclusie
De pilot laat zien dat energiecoaches met de juiste meetinstrumenten en analysetools een waardevolle rol kunnen spelen in het verbeteren van het binnenklimaat. Door te meten op CO₂-niveau en gedragspatronen bespreekbaar te maken, kunnen zij bewoners ondersteunen in het vinden van een gezonde balans tussen ventileren en energie besparen.
Het project vormt een solide basis voor verdere professionalisering van energiecoaching en biedt een praktisch toepasbare methodiek die ook in andere gemeenten kan worden ingezet.
Aanvullend artikel: Energiecoaches aan de slag met ventilatiekwaliteit
Over dit project is ook een artikel geschreven dat is verschenen in het vakblad Bouwen met Kwaliteit, deze is te downloaden via onderstaande link.
Parallel onderzoek: Zomercomfort in Gelderse corporatiewoningen
Parallel aan het project ‘Energiecoaches Hardenberg’ vond een onderzoek naar zomercomfort in huurwoningen plaats. Provincie Gelderland en elf Gelderse woningcorporaties hebben de handen ineengeslagen voor een gezamenlijke aanpak. Doel is om kennis te verzamelen, maatregelen te treffen en vervolgens de effectiviteit te meten. Via bewonersenquêtes en binnenklimaatmetingen in 85 woningen is vastgesteld hoe serieus de problematiek is in hun provincie en welke maatregelen er genomen kunnen worden.
