De betonketen in Twente staat onder toenemende druk door grondstoffen schaarste, strengere milieueisen en de noodzaak om COâ‚‚-uitstoot te reduceren. Hoewel beton technisch goed recyclebaar is en er binnen de regio een actieve recyclinginfrastructuur bestaat, blijft hoogwaardig hergebruik in de praktijk beperkt. Dit onderzoek, uitgevoerd in opdracht van Stichting Pioneering, brengt in kaart waar de belangrijkste knelpunten liggen en welke maatregelen nodig zijn om de Twentse betonketen structureel circulair in te richten.
Uit het onderzoek blijkt dat de grootste belemmeringen voor circulariteit niet technisch van aard zijn, maar vooral organisatorisch en procesmatig. Gemeenten en aannemers beschikken nauwelijks over structurele en kwantitatieve gegevens over vrijkomende betonstromen. Materiaalinformatie wordt project specifiek verzameld, niet centraal opgeslagen en zelden hergebruikt bij vervolgprojecten. Hierdoor ontbreekt overzicht, gaat kennis verloren en blijft hergebruik grotendeels ad-hoc.
Daarnaast worden ketenpartners zoals sloopbedrijven, recyclers en producenten vaak pas laat bij projecten betrokken. Hierdoor ontstaat onvoldoende ruimte om circulaire kansen al in de ontwerpfase mee te nemen. Logistieke knelpunten, zoals een mismatch in tijd en plaats en het ontbreken van opslagcapaciteit, versterken dit probleem. Ook blijkt dat beleidsambities rondom circulariteit onvoldoende worden vertaald naar concrete uitvoeringsrichtlijnen in aanbestedingen en projecten.
Europese werkwijzen laten zien dat succesvolle circulaire betonketens worden gekenmerkt door vroegtijdige ketenafstemming, standaardisatie, duidelijke rolverdeling en transparantie in materiaalstromen. Deze principes zijn binnen dit onderzoek vertaald naar de Twentse context, met aandacht voor regionale schaal en bestaande samenwerkingsstructuren.
Een centrale aanbeveling is de ontwikkeling van een universeel platform voor de Twentse betonketen. Dit platform moet fungeren als een regionaal samenwerkingsinstrument waarin informatie over beschikbare materiaalstromen, kwaliteit, toepassingsmogelijkheden en geplande projecten samenkomt. Door vraag en aanbod beter te koppelen ontstaat voorspelbaarheid, kunnen logistieke bewegingen worden beperkt en neemt de kans op hoogwaardig hergebruik toe. Pioneering kan hierin een faciliterende en coördinerende rol vervullen.
Aanvullend wordt aanbevolen om circulariteit structureel te borgen in gemeentelijke aanbestedingen, bijvoorbeeld via het principe ‘circulair tenzij’, het vastleggen van restwaarde en het toepassen van materiaalpaspoorten. Verder is het versterken van regionale ketensamenwerking, het faciliteren van logistieke hubs, het stimuleren van demontabel en gestandaardiseerd ontwerpen en het strategisch inzetten van communicatie en storytelling essentieel om draagvlak en bewustwording te vergroten.
Door te starten met concrete pilots binnen gemeentelijke projecten kunnen ervaringen worden opgedaan en succesvolle werkwijzen worden opgeschaald. Met deze aanpak biedt dit rapport een praktisch en onderbouwd handelingsperspectief voor Pioneering en haar partners om gezamenlijk te werken aan een toekomstbestendige en circulaire betonketen in Twente.
Bekijk het hele onderzoeksrapport
Infra Futurelabs Overijssel
Dit onderzoek is uitgevoerd binnen het Smart Solutions Semester van Hogeschool Saxion in opdracht van Stichting Pioneering. De uitkomsten en inzichten van het onderzoek worden gebruikt binnen het programma Infra Futurelabs Overijssel binnen de werkgroep ‘Circulaire Waardeketen van beton’. Lees meer over Infra Futurelabs Overijssel.
